* ALEKSEY SMIRNOV
Nhân dịp Kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Nga và Việt Nam; 80 năm ngày tuyên bố độc lập của Việt Nam; 135 năm ngày sinh vị lãnh tụ vĩ đại của Việt Nam – Chủ tịch Hồ Chí Minh; Kỷ niệm 81 năm Thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Hồ Chí Minh trân trọng giới thiệu bài viết của tác giả Aleksey Smirnov về chuyến thăm vùng Ural (Liên Xô) của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào mùa Hè năm 1955. Bài viết do PGS, TS Lưu Hòa Bình lược dịch.
Bác Hồ - đó là cách gọi ấm áp, trìu mến, gần gũi như người thân mà người Việt Nam dành cho Hồ Chí Minh, người sáng lập nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở Đông Nam Á, người tổ chức đội quân đã đánh bại quân đội Hoa Kỳ, vị Chủ tịch kiêm Thủ tướng của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đúng 70 năm trước, ông đã đến thăm thành phố Sverdlovsk. Để biết thêm chi tiết, hãy xem bài viết sau đây trên báo Aif-Ural.
Những chuyến thăm Sverdlovsk của các nhà lãnh đạo nước ngoài
Một loạt chuyến thăm của các nhà lãnh đạo nước ngoài đã bắt đầu tại tỉnh Sverdlovsk vào năm 1955, khi Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru và con gái ông, Indira Gandhi, đến thăm đất nước chúng ta. Sau đó, trong suốt một thập kỷ, vùng Trung Ural đã đón tiếp các nhà lãnh đạo của 16 quốc gia: xã hội chủ nghĩa, tư bản chủ nghĩa và đang phát triển.
Do Chiến tranh lạnh, thủ phủ của vùng Ural lúc bấy giờ đã là một thành phố khép kín, nhưng giới lãnh đạo Liên Xô vẫn cố gắng cải thiện quan hệ quốc tế bằng cách tổ chức các chuyến thăm Liên Xô cho các nhà lãnh đạo chính trị từ nhiều quốc gia khác nhau. Tỉnh Sverdlovsk thu hút sự quan tâm của người nước ngoài chủ yếu vì ngành công nghiệp của nơi này. Nhưng không chỉ vậy: theo quyết định của tỉnh ủy Sverdlovsk, danh sách các địa điểm được phép cho đoàn đại biểu nước ngoài tham quan bao gồm 11 doanh nghiệp, 13 cơ sở nông thôn, 8 cơ sở đô thị, 25 cơ sở văn hóa, giáo dục và y tế, một số cửa hàng và cơ sở ăn uống.
Tuy nhiên, những địa điểm được du khách nước ngoài ưa chuộng nhất là Nhà máy cơ khí Uralmash, Bảo tàng Địa chất Ural và Cung Thiếu nhi. Vào những thời điểm khác nhau, nhiều chính trị gia nổi tiếng như Mao Trạch Đông, Fidel Castro, Richard Nixon, Kim Nhật Thành và Josip Broz Tito đã từng đến thăm Sverdlovsk.
Món quà tặng từ vũ trụ
Hồ Chí Minh đến Sverdlovsk vào mùa hè năm 1955 và lưu lại đây hai ngày – ngày 11 và 12 tháng 7. Thủ phủ vùng Ural khi ấy trời đổ cơn mưa nhẹ, tâm trạng ông thư thái, vui vẻ. Người dân Sverdlovsk nồng nhiệt chào đón những vị khách quý đến từ một đất nước xã hội chủ nghĩa non trẻ, đoàn đại biểu chính phủ Việt Nam bao gồm hầu hết các bộ trưởng chủ chốt của nhà nước mới.
Trong chuyến thăm Sverdlovsk của Hồ Chí Minh, Aleksei Kutyrev, Bí thư thứ nhất tỉnh ủy Sverdlovsk, và Sergei Samoilov, Kỹ sư trưởng của Uralmash trực tiếp đưa Hồ Chí Minh và đoàn đi tham quan nhà máy. Đoàn đại biểu Việt Nam được tham quan một nhà máy sản xuất hiện đại, Hồ Chí Minh đã trò chuyện với các nam nữ công nhân, và cuối buổi gặp gỡ, giao lưu, ông được tặng một món quà - mô hình máy xúc tự hành.
Chuyến thăm Bảo tàng Địa chất Ural của nhà lãnh đạo Việt Nam, nơi ông nhận được một món quà khá bất ngờ, cũng không kém phần thú vị. Vào ngày 11-6-1949, một thiên thạch nặng khoảng 200 kg đã rơi xuống gần làng Kunashak thuộc tỉnh Chelyabinsk. Sau đó, các nhà khoa học từ trường đại học mỏ đã phát hiện khoảng 20 mảnh vỡ của thiên thể này. Một trong những mảnh vỡ đó đã được tặng cho nhà lãnh đạo Việt Nam. Một vị khách xúc động đã để lại dòng lưu bút sau đây trong sổ lưu niệm: “Ural là vùng đất giàu khoáng sản, người dân nơi đây rất tài năng, họ đang sử dụng những nguồn tài nguyên này để xây dựng chủ nghĩa cộng sản”. Hiện nay, mảnh thiên thạch độc đáo này đang được lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh ở Hà Nội, Việt Nam
Trong rạp xiếc cũ
Có thông tin cho biết đoàn đại biểu Việt Nam cũng đã đến thăm tòa nhà Hội đồng Thành phố Sverdlovsk và Cung Thiếu nhi trên đồi Voznesenskaya, và trước khi kết thúc chuyến thăm, Hồ Chí Minh cùng các thành viên trong đoàn đã xem một buổi biểu diễn tại rạp xiếc địa phương. Tại đó, những người dân thị trấn đã dành cho Hồ Chí Minh và đoàn đại biểu Việt Nam một tràng pháo tay nồng nhiệt. Người ta nói rằng rạp xiếc là điểm nhấn của toàn bộ chương trình tham quan.
Để làm rõ: chúng ta không nói về rạp xiếc quốc gia Yekaterinburg mang tên V.I. Filatov tại số 43 đường 8-3, hiện đang đóng cửa để sửa chữa, mà là về rạp xiếc Sverdlovsk cũ, nằm ở góc đường Kuibyshev và Rosa Luxemburg. Tòa nhà được xây dựng vào năm 1933, bằng gỗ và có mặt tiền rất đẹp. Năm 1976, tòa nhà này bị hỏa hoạn thiêu rụi hoàn toàn.
Nhờ chuyến thăm Sverdlovsk của Hồ Chí Minh, những sinh viên Việt Nam đầu tiên đã được gửi đến học tại các trường đại học vùng Ural, và các xí nghiệp chế tạo cơ khí của Ural bắt đầu cung cấp thiết bị cho ngành công nghiệp Việt Nam.
Chuyến thăm đầu tiên
Dĩ nhiên, đây không phải là chuyến thăm đầu tiên của Hồ Chí Minh đến đất nước chúng ta. Năm 1923, theo lời mời của Quốc tế Cộng sản, ông đã từ Paris đến Moskva dưới tên gọi Nguyễn Ái Quốc. Ước mơ ấp ủ bấy lâu của ông là được gặp V.I.Lênin, nhưng điều đó đã không bao giờ thành hiện thực: V.I.Lênin lúc đó đã ốm nặng và qua đời không lâu sau đó. Tuy nhiên, Nguyễn Ái Quốc đã có mặt trong buổi lễ tiễn biệt nhà lãnh đạo Liên Xô.
Điều thú vị là nhà thơ Nga vĩ đại nhất thế kỷ XX, Osip Mandelstam, đã có cuộc phỏng vấn Hồ Chí Minh vào thời điểm đó. Osip Mandelstam mô tả người mình phỏng vấn như sau: “Nguyễn Ái Quốc hiện là người An Nam duy nhất ở Moskva, đại diện của chủng tộc Mã Lai cổ xưa. Đó là một thanh niên gầy gò, linh hoạt, mặc cái áo len đan. Đồng chí nói tiếng Pháp - tiếng của những kẻ áp bức, nhưng mà những chữ Pháp từ miệng đồng chí Nguyễn Ái Quốc nghe trầm trầm, lắng xuống như hồi âm của tiếng mẹ đẻ quê hương đồng chí”. Nhân thể nói thêm, “người An Nam” là tên gọi cũ của người Việt Nam, bắt nguồn từ tên một vùng thuộc đất nước họ - An Nam.
Và đây là lời nói của chính Hồ Chí Minh: “Vâng, thật thú vị là chính quyền Pháp đã dạy cho những người nông dân chúng tôi biết những từ “Bônsêvích” và “Lênin”. Chúng lùng bắt những người cộng sản trong dân chúng, trong khi chẳng có người cộng sản nào, hoàn toàn không có ngay cả trong ý niệm, và như vậy chúng đã tuyên truyền cho chủ nghĩa bônsêvích và Lênin”.
Bài phóng sự của Osip Mandelstam “Thăm một chiến sỹ Quốc tế Cộng sản - Nguyễn Ái Quốc” được đăng trên tạp chí “Ogonyok” vào ngày 23-12-1923. Sau này, bài báo nhỏ đó đã có mặt trong hàng chục công trình nghiên cứu về văn học và lịch sử, bởi vì đây không chỉ là cuộc phỏng vấn đầu tiên của truyền thông Liên Xô với một người Việt Nam, mà đây còn là lần đầu tiên Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn bằng tiếng Nga!
Nhiều năm sau, nhà lãnh đạo Việt Nam nhớ lại rằng những tháng ngày ông ở Liên Xô là một trong những khoảng thời gian hạnh phúc nhất cuộc đời ông.
Không chờ được đến ngày chiến thắng
Trong khi đó, Chiến tranh Việt Nam (một cuộc xung đột vũ trang ở Việt Nam, Lào và Campuchia) đã sớm nổ ra và kéo dài gần hai thập kỷ. Cuộc chiến kết thúc vào năm 1975 với việc Sài Gòn thất thủ.
Hồ Chí Minh qua đời năm 1969, không kịp chứng kiến chiến thắng sáu năm sau đó, nhưng ông đã trở thành biểu tượng cho nền độc lập của Việt Nam, vì chính dưới sự dẫn dắt của ông, Việt Nam đã thoát khỏi sự cai trị của Nhật Bản và Pháp. Trong những năm lãnh đạo đất nước, ông đã thực hiện nhiều cuộc cải cách khác nhau và đào tạo cả một thế hệ người Việt Nam sẵn sàng hy sinh bảo vệ quê hương, đất nước.
Bác Hồ cả đời sống thanh bạch, giản dị từ cách ăn mặc, sinh hoạt đến làm việc: ông đi đôi dép cao su rẻ tiền và ăn uống vô cùng thanh đạm - ông có thể sống chỉ với một bát cơm mỗi ngày. Và thêm một điều nữa: Đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam, Peter Peterson, đã từng nói: “Hồ Chí Minh là George Washington của Việt Nam”.
PGS, TS LƯU HÒA BÌNH
(Lược dịch)
* Nguồn: Еженедельник «Аргументы и Факты» № 29. «АиФ-Урал»16/07/2025 Дядюшка Хо. 70 лет назад Урал посетил создатель армии, победившей США
